Ervaringen met vluchtelingen

Als SE therapeut met een slavische achtergrond heb ik de afgelopen weken zorg verleend aan een aantal Oekraïense vluchtelingen. Hieronder deel ik mijn persoonlijke ervaringen.

Het valt me op hoezeer ik zelf geraakt word door de verhalen en trauma’s van deze mensen.
De verhalen van de meeste vluchtelingen zijn schrijnend, zelfs wanneer ze niet veel van de gruwelijkheden van de oorlog hebben gezien. Waar zij voornamelijk mee zitten is de onzekerheid over hun toekomst. Blijven ze in Nederland, gaan ze terug? Zo ja – wanneer? En vooral: wat zullen ze dan in hun woonplaats aantreffen? Is er überhaupt nog een huis waar ze in terecht kunnen? Zijn alle familieleden en vrienden nog in leven? Kunnen ze weer aan het werk, en kunnen de kinderen naar school?
Onder welk bewind ze zullen leven? Oekraïens? Russisch?

En als ze hier blijven: voor hoe lang dan? Moeten ze de taal leren? Moeten ze op zoek naar werk? Moeten ze integreren, vrienden maken? Hoe gaat het dan met de toekomstdromen van hun kinderen (en henzelf)?

Heel veel vragen die ik te horen krijg en waarop ik geen antwoorden heb…

Ik luister en luister en bied mijn hulp voor het regelen van praktische dingen, zoals een fiets ophalen bij Stichting Donorfiets, kleding verzamelen of een tip geven waar je lekkere koffie kan drinken. De meeste mensen waren niet arm. Ze zijn een bepaalde levensstandaard gewend die we hier ook kennen. Dat zorgt voor een moeilijke mix van dankbaarheid voor alle hulp die ze krijgen én schaamte voor die hulp.

Er is ook verlamming. Ze kunnen geen kant op: ze zitten te wachten en te wachten. Sommige van hen hebben al plannen voor een leven in Nederland of elders in Europa. Dat geldt echter voor een minderheid, vaak als alle gezinsleden zijn gevlucht.

Een meisje van 13 jaar dat ik in mijn praktijk heb gezien, vroeg meteen: “Wanneer ga ik terug?”
Tja, wat moet ik antwoorden?

Nu de meeste mensen in hun basisbehoeftes zijn voorzien, komen niet alleen de vragen over de toekomst maar ook ieders persoonlijke strubbelingen naar boven. Aangewakkerd en versterkt door de oorlog komen angsten en trauma’s om de hoek kijken. Vluchtelingen zijn afgesneden van hun thuisomgeving, van hun sociale netwerk, ze zijn letterlijk ontworteld. Als een plant die in droge grond is geplaatst, zijn ze ‘uitgedroogd’ en willen aandacht. Veel aandacht. Alle soorten aandacht.

Voor hun situatie, voor hun verleden, heden en toekomst. Geen adviezen, geen psychologische ondersteuning (wat nog meer ellende naar boven kan halen), maar alleen aandacht. Deze ‘honger’ naar aandacht lijkt in mijn optiek op de aantrekkingskracht van trauma. Herhalingen en afsplitsingen in de verhalen van de vluchtelingen vragen een sterke gronding van mensen die met hen werken.

Na een paar keer volledig ‘leeggezogen’ te zijn, heb ik duidelijk grenzen moeten stellen in waar, wanneer en hoe lang ik mijn hulp kan aanbieden. Leerzaam en confronterend tegelijk.

Wat mij opvalt en mij positief stemt is hoe krachtig en flexibel de menselijke geest is.
Ja, het is oorlog. Ja wij zitten met veel zorgen. Maar ook: wat is Nederland toch mooi en de mensen vriendelijk.

“Kijk, mama! Daar vliegt een ooievaar! Wat een grote vogel!” – roept een 8 jarig meisje en haar moeder kijkt op. Heel even stil, een korte pauze voordat ze verder gaat met haar verhalen…

Foto: Kyiv, Ukraine, door Robert Anasch on Unsplash

1 gedachte over “Ervaringen met vluchtelingen”

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven