Hersenstam

« Naar Relaxicon begrippenlijst

Een deel van ons oude brein, dat we gemeenschappelijk hebben met reptielen. Je zou dan kunnen denken dat het voor ons functioneren als mens niet zo belangrijk is, maar net als de stam van een boom, is de stam van onze hersenen onmisbaar voor de regulatie van heel veel lichaamsfuncties. Neem bijv. de hartslag, de ademhaling en de spijsvertering, die dankzij (o.a.) de hersenstam automagisch zelfregulerend zijn.

De hersenstam is een gemeenschappelijke baan waardoor bijna alle informatie het brein bereikt en verlaat. Het is een fundamentele structuur, waarop nieuwere delen van ons brein ‘verder bouwen’. Zonder een goed fundament hebben we een wankel huis.
Op dezelfde wijze geldt dat als we onze fysiologische toestand niet goed kunnen reguleren (dat is wat de hersenstam doet), we vervolgens problemen krijgen op hogere niveau’s.

Oftewel: bij veel stoornissen die gepaard gaan met problemen van gedrags- en emotieregulatie, vinden we ook een gestoorde autonome regulatie. Hoe beter iemand zijn autonome toestand kan reguleren (= hoe gezonder iemand kan omgaan met emoties), hoe veerkrachtiger die persoon is.

Koester dus uw hersenstam…

De hersenstam wordt onderverdeeld in drie delen: de middenhersenen, de pons en de medulla oblongata.

De middenhersenen (mesencephalon) zijn het hoogste gedeelte van de hersenstam. Zij zijn onder meer verantwoordelijk voor een aantal reflexen, helpen visuele en auditieve informatie verwerken en leveren een bijdrage aan de controle van de oogbewegingen en een aantal lichaamsbewegingen.

De pons (Latijn voor “brug”) is een belangrijke schakelplaats, met verbindingen naar verschillende delen van het brein, naar het cerebellum (de kleine hersenen) en de medulla. Uit de pons ontspringen een aantal hersenzenuwen, onder andere degenen die het aangezicht met het brein verbinden.

De medulla oblongata (ook wel medulla) is het onderste deel van de hersenstam. Hier vindt de controle van een aantal belangrijke basale lichaamsfuncties plaats, zoals de ademhaling, spijsvertering, hartslag, alsmede bepaalde reflexen, zoals de kokhalsreflex en het niesen. De medulla is de verbinding tussen brein en ruggenmerg.

Uit de hersenstam ontspringen ook 10 van de 12 paar hersenzenuwen. Vijf hersenzenuwen zijn van groot belang voor de polyvagaaltheorie.

Afbeelding: Wellcome Collection

Hersenstam (Wikipedia)

De hersenstam of truncus cerebri verbindt het prosencephalon, dus de voor- en de tussenhersenen, met de kleine hersenen en het ruggenmerg.

Hersenstam
Truncus cerebri
 hersenstam
Synoniemen
Latijn Truncus encephali
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De hersenstam bestuurt belangrijke levensfuncties als de lichaamstemperatuur, hartslag, ademhaling en bloeddruk en bestaat uit het verlengde merg of medulla oblongata, de pons en de middenhersenen of mesencephalon. De formatio reticularis bevindt zich over de hele lengte van de hersenstam, een netwerk van cellen dat het reflexmatige handelen aanstuurt. Tien van de twaalf paar hersenzenuwen vinden hun oorsprong in de hersenstam en ontvangen de signalen van de waarnemingsorganen en sturen het lichaam aan. Zij hebben hier dan ook kernen, of nuclei. De hersenstam bevat ook de vierde ventrikel, gevuld met hersen-ruggenmergvloeistof, liquor cerebrospinalis.

De hersenstam bevindt zich onderaan in de schedel, ligt in het verlengde van het ruggenmerg en begint vanaf het achterhoofdsgat of foramen magnum, dat onder in de schedel zit. Vandaar ook de naam van het onderste deel van de hersenstam: het verlengde merg. Achter de hersenstam, dorsaal, liggen de kleine hersenen, cerebellum.

De hersenstam is het oudste deel van de hersenen en bestaat uit korte zenuwcellen zonder myeline. Dit deel van de hersenen is tijdens de evolutie van ongewervelden ontstaan, via de vissen naar reptielen, en is verantwoordelijk voor verschillende functies om te overleven:

Verder bevat de hersenstam een groot aantal vezels, bijvoorbeeld de vezels die van het ruggenmerg naar de thalamus lopen. Een aantal van die vezels kruisen elkaar in het verlengde merg, van de linkerkant naar de rechter en omgekeerd, zodat ze in de contralaterale hemisfeer terechtkomen.

Wanneer iemands hersenstam niet meer functioneert, heet deze toestand hersendood. Bij andere toestanden met bewustzijnsverlies zoals coma functioneert de hersenstam nog wel.

« Naar Relaxicon begrippenlijst
Scroll naar boven